چهارشنبه ۵ آذر ۱۳۹۹
 

موقعیت جغرافیایی

 چابهار در ساحل شرقی خلیج  چابهار ( طول جغرافیایی 60 درجه و 31 دقیقه و عرض جغرافیایی 25 درجه و 12 دقیقه ) واقع در استان سیستان و بلوچستان در کنار آب های گرم دریای عمان و اقیانوس هند  و در مجاورت خطوط اصلی کشتیرانی به آفریقا ، آسیا و اروپا قراردارد و به خوبی می تواند نقش یک دروازه بین المللی به سوی کشورهای آسیای میانه و کشورهای همسایه را ایفا نماید.

 اسکله های شهید بهشتی و شهید کلانتری در خلال سالهای 1360 تا 1362 همزمان با جنگ ایران – عراق به منظور ایجاد پایگاهی بندری در خارج از خلیج فارس و تنگه هرمز ساخته شده است .

  نزدیکی خلیج چابهار به آبهای اقیانوس هند و نیز واقع شدن آن در ابتدای ورود به دریای عمان به عنوان نزدیک‌ترین بندر به بنادر هند و پاکستان، موقعیت استراتژیکی را برای این منطقه دریایی پدید آورده است.

موقعیت جغرافیایی

راهبرد و اهداف توسعه محور شرق کشور

      بر اساس پیش بینی محققان سازمان ملل در زمینه حمل و نقل بین المللی ، حدود نیمی از حمل و نقل جهان میان خاور دور با سایر نقاط دنیا انجام می شود . از مجموع سه کریدور حمل و نقل جهانی که کارشناسان سازمان ملل برای این امر پیش بینی کرده اند . دو کریدور از ایران می گذر و چابهار نقطه عبور جنوبی ترین کریدور شرقی –غربی جهان خواهد بود.

بندر شهید بهشتی چابهار یکی از مهمترین چهارراه های کریدور شمال – جنوب بازرگانی جهانی است.

راهبرد و اهداف

در سند راهبرد توسعه محور شرق کشور مصوب هیات محترم وزیران به تاریخ 05/10/1384 طی شماره 128557ت 29738هـ توسعه بندر شهید بهشتی چابهار به عنوان مهمترین زیرساخت منطقه جهت تامین اهداف زیر می باشد:

اهداف توسعه محور شرق

افزایش نقش  ایران در ترانزیت و حمل و نقل بین المللی  

افزایش سهم بندر چابهار در تجارت داخلی و خارجی و ترانزیت کالا

تقویت روابط اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی و امنیتی با کشورهای شرق و شمال شرق

تقویت سهم درآمد و تولید ناخالص داخلی منطقه و شاخص های توسعه نواحی شرق کشور

 

امکان سنجی طرح

جهت استفاده بهینه از موقعیت منحصر به فرد خلیج چابهار بعنوان مساعدترین محل برای تنها بندر اقیانوسی ایران ، سازمان بنادر و دریانوردی در سال 1384 طرح جامع بندر چابهار را با استفاده از مشاورین تراز اول بین المللی و حداکثر استفاده از ظرفیتهای فنی و مهندسی داخلی تهیه نموده و در این راستا کلیه مطالعات لازم شامل ترافیک ، بازار، مدل مالی، هیدرودینامیک ورسوب، طراحی بندر، طراحی اسکله ها، انبارها، سیستم های تخلیه و بارگیری مدلهای ریاضی عملیات بندری و دریایی و ناوبری، تجهیزات کمک ناوبری، محیط زیست محوطه ها،  ساختمانهای ساحلی و فاز بندی طرح توسعه بعمل آمده و بموازات آن ، کلیه مطالعات پایه مورد نیاز پروژه نظیر ژئوتکنیک در خشکی و دریا، لرزه خیری، تهیه نقشه های هیدروگرافی و توپوگرافی و اندازه گیریهایی دریایی انجام گرفته است .

امکان سنجی طرح

طرح جامع بندر شهید بهشتی چابهار

در مطالعات طرح توسعه بندرشهید بهشتی که در فاصله سالهای 1384تا 1385 انجام شد، پس از مرور شرایط موجود آن بندر و بررسی عملکرد سالهای گذشته آن، فرصتها و تهدیدات تجارت و بازار منطقه‌ای با نگاه ویژه به ترانزیت کالا، نیز مورد بررسی قرار گرفته است. پس از این مطالعات و تعیین برآوردی از احجام تجارت دریایی از طریق این بندر، جانمایی طرح توسعه بندر در یک افق دراز مدت تا سال 2030  در پنج فاز با ظرفیت 82 میلیون تن در سال  ارائه شد.

در راستای دستور وزیر محترم راه و شهرسازی مبنی بر توجه به خواسته به حق مردم و رفع نگرانی های مسئولین محلی به جهت دسترسی مردم به ساحل چابهار موضوع مورد تصویب هیات مدیره سازمان بنادر و دریانوردی قرار گرفت و عملا طرح جامع بندر شهید بهشتی چابهار در 4 فاز عملیاتی خواهد شد و ظرفیت آن در افق مذکور به 77 میلیون تن خواهد رسید.

طرح جامع

 

هدف از اجرای فاز یک طرح توسعه

فاز یک طرح، با هدف دستیابی به ظرفیت تخلیه و بارگیری شش میلیون تن کالا در سال (450.000

TEU کانتینر و 1.650.000 تن کالای فله غیر کانتینری ) برنامه ریزی شد و توسط شورای اقتصاد در تاریخ 12/3/86 ، استفاده از تسهیلات مالی خارجی ضمن برگزاری مناقصه بین المللی به تصویب رسید.

 

هدف از اجرا

 عقد قرارداد با قرارگاه خاتم الانبیاء (ص)

قرارداد اجرای فاز یک متعاقب تعیین پیمانکار واجد شرایط با هزینه بالغ بر 341 میلیون دلار به شرح زیر منعقد گردید و در تاریخ 25/5/1386 با تحویل زمین ، عملیات اجرایی آن شروع شد:

عقد قرارداد

طراحی و ساخت فاز اول بندر شهید بهشتی چابهار

تامین منابع مالی اجرای پروژه با استفاده از فاینانس خارجی خود گردان و منابع داخلی

اطاله موج شکن سکویی استاتیکی

اجرای حدود 17 میلیون مترمکعب لایروبی و ایجاد کانال دسترسی ( عرض 300 متر و طول 4 کیلومتر) و 300 هکتار حوضچه به عمق آبخور 16 متر

احداث 5030 متر دایک حفاظتی

استحصال203 هکتار  زمین و بهسازی 119 هکتار

اجرای دو پست اسکله کانتینری به طول 740 متر با آبخور 16 متر

اجرای سه پست اسکله چندمنظوره ( یک پست به طول 284 متر با آبخور 16 متر و دو پست به طول 380متر با آبخور 14 متر)

تجهیز 4 دستگاه جرثقیل دروازه ای پست پاناماکس و 12 جرثقیل دروازه ای چرخ لاستیکی RTG

احداث 2500 متر جاده دسترسی به بندر همراه با سیستم روشنائی و زهکشی

ظرفیت کشتی طرح

رفیت کشتی ها برای پهلوگیری در اسکله کانتینری:

 8600

TEU

 معادل 100 هزار تن

 

ظرفیت کشتی ها برای پهلوگیری در اسکله چند منظوره:

تا 90 هزار تنی برای اسکله با آبخور 16 متری و 40 تا 50 هزار تنی برای اسکله های با آبخور 14 متری

عملیات زیست محیطی

   در راستای رعایت مسائل زیست محیطی، سازمان بنادر و دریانوردی با هماهنگی سازمان محیط زیست و عقد قراردادهای لازم اقدام به مکان یابی و انتقال بیش از 32000 کلنی مرجان برای اولین بار در کشور از محل منابع داخلی خود اقدام نمود و تائید انتقال و تثبیت مرجانها طی صورتجلسه قطعی و نهایی  توسط مرکز تحقیقات شیلاتی آب های دور –چابهار و سازمان حفاظت محیط زیست به امضا رسید و مورد تائید نماینده تام الاختیار سازمان محیط زیست قرار گرفته و همچنین هزینه های دو سال پایش مرجانها به سازمان محیط زیست توسط سازمان بنادر و دریانوردی پرداخت شده است.

 

عملیات زیست محیطی

اقدامات انجام یافته جهت جذب سرمایه گذاری خارجی

مذاکرات با شرکت ها و کشورهای خارجی در راستای جذب سرمایه گذاری با عنایت به تمایل و جدیت بیشتر دولت هند جهت اتصال به بازارهای آسیای میانه و افغانستان در یک کریدور امن ، منتج به انتخاب آن دولت شد .

اقدامات انجام یافته

    

مقامات هندی تمایل خود را جهت مشارکت در طرح توسعه بندر شهید بهشتی چابهار طی سالیان گذشته اعلام داشته و هیات های کارشناسی متعددی در سطوح مختلف جهت مذاکره و بازدید از طرح به ایران سفر داشتند لیکن علیرغم دستیابی به نظرات ، دیدگاه ها و تصمیمات مشترک ، نهایی شدن متن پیش نویس قرارداد دارای ابهاماتی بود . اما از سال گذشته و زمانی که طرف هندی ، مذاکرات را با جدیدت بیشتری دنبال نمود با تلاش و همکاری اعضای هیات های دو طرف ، یادداشت تفاهم فیمابین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری هند در تاریخ 16/2/1394 بین وزیر راه و شهرسازی کشورمان و وزیر کشتیرانی و بزرگراه های هند به امضاء رسید.

مقامات هندی

    نهایتا در تاریخ 3/3/1395 قرارداد تجهیز و بهره برداری بخشی از  اسکله های کانتینری و چند منظوره بندر شهید بهشتی چابهار بین سازمان بنادر و دریانوردی و شرکت بهره بردار داخلی  به عنوان طرف  ایرانی و شرکت

IPGPL

و وزارت کشتیرانی هند به عنوان طرف هندی با  آورده سرمایه گذاری 85 میلیون دلار با حضور  جناب آقای دکتر روحانی رئیس جمهوری ایران  و نخست وزیر هند جناب آقای نارندرا مودی منعقد گردید.

همچنین  طی مذاکرات متعدد یکساله بین هیات های کارشناسی دو کشور ، قرارداد مشارکت دولت هند در طرح توسعه بندر شهید بهشتی چابهار و همچنین یادداشت تفاهم تامین خط اعتباری به مبلغ 150 میلیون دلار از سوی بانک صادرات – واردات

(EXIM-BANK)

هند برای سازمان بنادر و دریانوردی با حضور  جناب آقای دکتر روحانی   و نخست وزیر هند جناب آقای نارندرا مودی منعقد گردید.

 

فرآیند تامین تجهیزات توسط بخش خصوصی و اخذ مصوبه از صندوق توسعه ملی

     به منظور تامین تجهیزات و ماشین آلات مورد نیاز و متعاقب اعلام آمادگی یک شرکت ایرانی و به اساس طرح توجیه فنی و اقتصادی تهیه شده  با طی مراحل مورد نیاز و مستند به ماده واحده قانون احداث پروژه های عمرانی بخش راه و ترابری از طریق مشارکت بانک ها و سایر منابع مالی و پولی کشور- مصوب 1366 ضمن اخذ مصوبه هیت وزیران شرایط لازم برای سرمایه گذاری حدود 400 میلیون دلار از طریق بخش خصوصی با استفاده از تسهیلات صندوق توسعه ملی فراهم شد.

 

اقدامات

رونق یافتن

و تسریع در بهره برداری  

        باستناد این موافقتنامه ترانزیتی بین کشورهای ایران ، هند و افغانستان  ، مقرر گردید عبور کالا از هند به افغانستان یا بالعکس از طریق جمهوری اسلامی ایران انجام پذیرد. و تاکید اصلی  این موافقتنامه بر استفاده از بندر چابهار و محورهای شرق و جنوب شرق کشور می باشد  به همین منظور و بر اساس تعاریف عمومی و کلی در خصوص مسائل مربوط به حمل و نقل کالا ، مسافر مقرر گردیده است که کمیته های پیگیری با هدف تهیه اسناد فنی در زمینه تامین امکانات و تاسیسات زیربنائی ، همکاری برای رفع مشکلات مسیر و گلوگاه های موجود در محور بین سه کشور و همچنین حل و فصل مسائل نرم افزاری مرتبط با حمل و نقل و برگزاری جلسات سالانه ایجاد گردد.

 سازمان بنادر و دریانوری برای فعال سازی این کریدور مشوق و تخفیف های 30 تا 55 درصدی در حوزه بندری درنظر گرفته که  این مشوق ها می تواند در تحقق این هدف و توسعه محور شرق و افزایش ظرفیت بندر چابهار و توسعه های اقتصادی و اجتماعی منطقه تاثیر دوچندان داشته باشد .